Bağ doku, vücudun fonksiyonlarını sağlıklı biçimde yerine getirmesinde etkilidir. Bağ doku hücreler arasındaki boşlukları doldurmada, hücreleri birbirine bağlamada ve hücreleri onarmada etkili olmaktadır. Vücuttaki yaraların iyileşmesi, dokuların normal durumlarına dönmesine yönelik bir süreçtir. Bağ dokusu, yaraların iyileşmesinde yer alan hücreleri içermesi ve iyileşmeyi gerçekleştiren maddenin kaynağı olması bakımından önemlidir (Demiryılmaz ve Ferah, 2017: 16).

Toplam hücre dışı matris proteinlerinin %34’ünü oluşturan kolajen peptid, bağ dokusu stromasının ayrılmaz bir parçasını oluşturur ve yapısal bütünlüğün korunmasında hayati bir rol oynar (Khan ve Hashmi, 2015: 28). Bu husus kolajenin bağ dokuyla olan ilişkisinde üzerinde durulması gereken en temel hususlardan birisidir.

Kolajen lifleri kuvveti iletme, enerjiyi dağıtma ve bağ dokusundaki bozuklukları önleyecek şekilde hareket etmektedir (Franchi vd., 2007: 412). Bu durumda vücut için önemli işlevleri yerine getiren bağ dokunun sağlığı açısından kolajenin etkili bir ek gıda olduğu söylenebilir. “Bağ dokuda son derece önemli yapısal bir protein olan kolajen molekülü, genellikle ağsı veya lifsi yapıdadır” (Ata ve Tavman, 2019: 384).

Bağ doku için kolajenin yeri ve önemini gösteren bazı unsurlar aşağıdaki gibi sıralanmaktadır (Bilek ve Bayram, 2015: 328-329):

  • Bağ dokuda yoğun olarak bulunan kolajen doku gerginliğini ayarlar ve kırışıklıkları azaltır.
  • Kolajen, lifli yapısıyla birlikte doku hücreleri arasındaki boşlukları doldurmaktadır.
  • Kolajen, bağ dokudaki varlığına paralel olarak deri dokusunun esnekliğini sağlar ve yumuşaklık kazandırır.
  • Kemik ve kıkırdak dokusunda destek görevini kolajen yerine getirmektedir.
  • Tip I ve tip II kolajen bağ dokusunda yaygın olarak yer almakla birlikte deriye direnç sağlama işlevini yerine getirmektedir.

Kolajen hidrolizat ve bağ doku arasındaki ilişkiye dair verilen bilgilerden de anlaşılacağı üzere kolajen bağ dokusu için hayati bir öneme sahiptir. Bu sebeple bağ dokunun görevlerini yapması adına vücuttaki gerekli kolajen miktarının yetersiz kalması durumunda ek gıda olarak kolajen tüketilmesinde yarar vardır.

İnsanlarda bağ doku kuvvet aktarımında önemli roller üstlenmektedir (Kjaer vd., 2005: 41). Bağ doku aynı zamanda kemik ve kıkırdaklarla vücudun yapısal biçimini sağlamakta, besin ve atıkları taşımakta, enerji depolamakta, doku onarımını sağlayarak vücudu savunmaya katkıda bulunmaktadır (Demiryılmaz ve Ferah, 2017: 19). Tüm bunlar bağ doku için temel bileşenlerden bir tanesi olan kolajenin önemini gösterdiği için bağ dokunun işlevlerini sağlıklı biçimde yerine getirebilmesi için kolajen peptid (hidrolizat) tüketilmesi önerilmektedir.

KAYNAKÇA

Ata, Ö. ve Tavman, Ş. (2019). Kolajen esktraksiyon yöntemlerinin karşılaştırılması. The Journal of Food, 44 (3), 383-395.

Bilek, S.E. ve Bayram, S.K. (2015). Kolajen hidrolizatının fonksiyonel bir bileşen olarak gıda endüstrisinde kullanılması. Akademik Gıda Dergisi, 13 (4), 327-334.

Demiryılmaz, İ. ve Ferah, A. (2017). Yara iyileşmesinde bağ dokusunun yeri ve nöralterapi yaklaşımı. Journal of Complementary Medicine, Regulation and Neural Therapy, 11 (3), 16-21.

Franchi, M., Trire, A., Quaranta, M., Orsini, E. ve Ottani, V. (2007). Collagen structure of tendon relates to function. The Scientific World Journal, 7, 404-420.

Khan, S. ve Hashmi, G.S. (2015). Histology and functions of connective tissues: a review article. University Journal of Dental Science, 1 (1), 28-34.

Kjaer, M., Langberg, H., Miller, B.F., Boushel, R., Crameri, R., Koskinen, S., Heinemeier, K., Olesen, J.L., Dossing, S., Hansen, M., Pedersen, S.G., Rennie, M.J. ve Magnusson, P. (2005). Metabolic activity and collagen turnover in human tendon in response to pyhsical activity. Journal of Musculoskelet Neuronal Interact, 5 (1), 41-52.

* Her hakkı saklıdır. Yazardan yazılı izin almaksızın kaynak gösterilse dahi kısmen veya tamamen yayınlanamaz, çoğaltılamaz.

** Çevre Mühendisi; Sakarya Ünv., MBA; Beykent Ünv.

Yazar: Selman ÖZEN **

Soru ve görüşleriniz için: ozenselman@gmail.com